Glas Javnosti
Posta

Veliko otkriće nadomak Trebinja otkrio ruski sveštenik u šetnji! Krstionice iz 4. veka i novčići sa likom cara Konstantina

Bosna i Hercegovina
Autor: Glas javnosti

Stručnjaci Muzeja Hercegovine u selu Gomiljani, udaljenom nekoliko kilometra od Trebinja, vredno rade na arheološkim istraživanjima Crkve cara Konstantina i carice Jelene, grobovima unutar i oko crkve, gde su već pronađeni izuzetno vredni ostaci krstionice iz četvrtog ili pet petog veka, grnčarije i keramike, uglavnom iz srednjeg veka, kao i novčići s likom cara Konstantina i bronzana igla pribada

Svega toga ne bi bilo da u krševito i nekada veliko selo Gomiljane nije slučajno zalutao jedan ruski sveštenik i incirao obnovu ove svetinje. Zbog toga su morala da uslede arheološka istraživanja, koja predohe obnovi!

S obzirom na to da je Crkva cara Konstantina i carice Jelene zaštićeni nacionalni spomenik, trebinjski arheolozi iz Muzeja Hercegovine postigli su ogroman uspeh otkrićem vrednih istorijskih dokaza.
Od posebnog značaja je pronalaženje dokaza da je ta svetinja izgrađena mnogo pre nego što se do sada verovalo. To dokazuje otkriće temelja i zidova krstionice, koji potiču iz četvrtog ili petog veka.

– Sama arhitektura govorila nam je u prilog tome da crkva nije iz 15. veka, nego starija, ali mi zasada, dok se ne završe arheološka istraživanja, ne možemo reći iz kog je perioda. Međutim, ona po svojoj arhitekturi odgovara srednjovekovnim crkvama. Ono što je još važnije, crkva je ukopana u sloj iz 4. i 5. veka, odnosno arheološki sloj koji je nastao rušenjem nekog starijeg objekta, s obzirom na to da je prisutna krovna rimska opeka, kao i rimska keramika – rekla je Ivana Grujić, direktor Muzeja Hercegovine, koju u Gomilju radi na otkopavanju jednog srednjovekovnog groba.
Na području stare Hercegovine u navedenom periodu gradile su se jednobrodne crkve pravoslavne i katoličke provenijencije, za čiju gradnju se bili angažovani dubrovački majstori. Crkve su dosta sličnih dimenzija a razlika među njima se javlja u načinu prenosa sila bočnog potiska.

 

Ona ističe da je u tom donjem sloju, u unutrašnjosti crkve, pronađen i novac cara Konstantina II, bronzani folis, na čijem aversu je predstavljen lik cara Konstantina Velikog, sa velom na glavi, a na reversu car Konstantin, u stojećem stavu, obučen u togu, predstavljen kao božanstvo.

– Ovakav novac, u čast cara Konstantina, kovao se nakon njegove smrti i predstavlja oboženog cara, a ovaj primerak, po dosadašnjim zapažanjima, iskovan je u kovnici u Aleksandriji 347-348. godine, odnosno 10 godina nakon smrti cara Konstantina Velikog – dodala je Grujićeva.

U samom Popovom polju, na relativno malom prostoru, nalaze se tri stara manastira i 36 starih crkava, kao i veći broj još starijih crkvišta.

Istorijskih podataka o Kostadinovici (Crkvi sv. Konastantina i Jelene) ima izuzetno malo, ali se ubraja među najstarije crkve trebinjskog kraja.

U selu Gomiljani, nekada velikom hercegovačkom selu, danas živi samo osamdesetak ljudi. U njemu postoje ukupno tri crkve koje su proglašene za nacionalni spomenike, kao i praistorijske gomile na kojima se nalazi srednjovekovna nekropola s više od 50 stećaka. Ceo taj kompleks nalazi se na listi za očuvanje spomenika. Veoma je važno da je Crkva Svetog Đorđa na listi od 2003. godine, dok su Vračevica i Konstantinovica od 2008. na listi nacionalnih spomenika. Ovde je, u stvari, jedan kontinuitet u naseljavanju, od same praistorije do danas – naglasila je Jelena Pujić, kustos arheolog Muzeja Hercegovine.

U široj okolini Gomilja , sedamdesetih godina XIX veka bilo sačuvano je dvanaest grobnih gomila (nekropole, tumuli), danas samo šest. Ta grupa spomenika – Šest praistorijskih grobnih gomila (tumulusa) proglašena je za nacionalni spomenik kulture. Mnoge od njih su prekopane i uništene, a ostaci kamena korišteni su za u različite svrhe. Gomile na području sela Gomiljani su samo evidentirane, ali ne i arheološki istražene te se stoga ne može izvršiti njihova tačna datacija nastanka. Na osnovi do sada vršenih arheoloških istraživanja, može se zaključiti da gomile u Gomiljanima sadrže iste ili slične priloge kao i ostale u Hercegovini.

Visoke su od 3 – 6,5 metara, proemera 21 – 40 metara i površine 345 – 1252 metara kvadratnih.

Grobne gomile pripadaju najverovatnije vremenu Ilira.

Na nadmorskoj visini od 313 m, smještena je Pravoslavna crkva Vračevica (Crkva sv. Vrača). Iza crkve u istočnom dijelu ograđenog prostora nalazi se prapovijesna grobna gomila (tumulus), sa dimenzijama visine oko 5 m, prečnika 31,64 m, obima 99,45 m i površine 788,15 m. Osim grobne gomile ispred crkve nalazi se jedan stećak. Pravoslavna crkva Vračevica (Crkva sv. Vrača) sa prapovijesnom gomilom (tumulusom) u Gomiljanima, proglašena je nacionalnim spomenikom kulture.

U Gomiljanima se nalazi i treći nacionalni spomenik – Područje i ostaci istorijskog spomenika – Crkva sv. Georgija (Đurđevica). Potiče iz XV vijeka.

Stručnjake iz Muzeja Hercegovine zatekli smo kako rade, u podne, po žarkom hercegovačkom suncu. Posao započinju u pet sati ujutro a završavju kad padne mrak.

Tu na prostoru Gomiljana na nadmorskoj visini od 273 m, geografskoj širini 42º 41′ 44.2″ i geografskoj dužini 18º 17′ 4″, pronašli su i nekropolu sa stećima. Narod ovaj lokalitet zove Kostadinovica, po crkvi posvećenoj sv. Konstantinu i Jeleni. Tu je oko 50 stećaka, s tim što su i parag svetinje i časna trpeza napravljeni od stećaka.
Pravoslavna crkva Kostadinovica (Crkva sv. Konstantina i Jelene) nalazi se unutar nekropole sa stećcima i orijentirana je u pravcu zapad – istok. Navedeno dobro je u vlasništvu Srpsko pravoslavnog manastira Uspenja Bogorodice u Dužima. To je jednobrodna crkva sa polukružnom apsidom i svodom. Ovaj tip građevine sa svim svojim varijantama, se u primorskim krajevima javlja početkom XIII i krajem XIV vijeka.

Direktorka Ivana Grujuć kaže da će po završetku arheoloških radova i konzerviranja istih, biti moguća obnova ove svetinje. Narod se već organizovao.

Bez ljudi dobre volje sami neće uspeti da obnove hram, kaže Predrag Milošević, predsednik Odbora za obnovu ove crkve. On nam dalje pojašnjaljava na koji način su počela arheološka istraživanja u selu Gomaljani:

– Mi, meštani, smo organizovali i započeli obnovu crkve, i to na inicijativu ruskog sveštenika koji je, sasvim slučajno, boravio u Trebinju, a još slučajnije zalutao u Gomiljane, gde je čuo priču o Crkvi cara Konstantina i carice Jelene. Ruski sveštenik, koji je sve pokrenuo, zove se Konstantin, a njegova supruga Jelena. Kada smo ispričali ocu Konstantinu da jedna crkva u našem selu nosi ime cara Konstantina i Jelene, on se živo zainteresovao, pošto se i njegova supruga zove Jelena. On nam je predložio da započnemo obnovu crkve i obećao da će pomoći u prikupljanju sredstava!

 

 

SKINI APLIKACIJU

glas javnosti android
glas javnosti IOS


POVEZANE VESTI




KOMENTAR



 
 

HOROSKOP