Rat Palestine i Izraela: Jednostavni vodič kroz najdugotrajniji sukob na svetu
Autor: Glas javnosti
Sukob ove države odneo je na desetine hiljada života, raselio milione, a njegova budućnost počiva u njegovog prošlosti.
Izraelsko-palestinski sukob odneo je desetine hiljada života i raselio mnoge milione ljudi, a ima svoje korene u kolonijalnom činu izvršenom pre više od jednog veka.
Izrael je proglasio rat protiv Pojasa Gaze nakon napada bez presedana koji je izvršila palestinska grupa Hamas u subotu. Sada su oči svijeta ponovo oštro fokusirane na što će se uslediti na ovom području.
foto:wikipedia
No, ono što se dešava i šta će se dešavati u narednim danima i sedmicama ima svoje korene u istoriji. Decenijama su zapadni mediji, akademici, vojni stručnjaci i svetski lideri opisivali izraelsko-palestinski sukob kao nerešiv, komplikovan i ćorsokak.
Evo jednostavnog vodiča jednog od najdugotrajnijih sukoba na svetu:
Šta je Balfourova deklaracija?
Pre više od 100 godina, tačnije 2. novembra 1917. godine tadašnji ministar spoljnih poslova Velike Britanije Artur Balfur napisao je pismo Lionelu Valteru Rotšildu koji je bio čelnik zajednice britanskih Jevreja. Pismo je bilo kratko, tek 67 reči, ali njegov sadržaj je imao seizmički efekat na Palestinu koji se i danas oseća.
Posvetio je britansku Vladu „uspostavi u Palestini nacionalnog doma za jevrejski narod” i delovanju na „postizanju ovog cilja”.
foto:wikipedia
Pismo je poznato kao Balfurova deklaracija. Evropska sila je obećala cionističkom pokretu državu na mestu gde više od 90 posto stanovništva čini domicilni palestinski Arapi.
Britanski Mandat je stvoren 1923. i trajao je do 1948. godine. Tokom tog perioda su Britanci vršili masovno jevrejsko doseljavanje – mnogi od novih stanovnika su bežali od nacizma u Evropi – i suočavali su se sa protestima i štrajkovima. Palestinci su bili uzbunjeni zbog promene demografije njihove države i britanske otmice njihove zemlje koju su davali jevrejskim naseljenicima.
Šta se desilo 1930-ih?
Eskaliranje tenzija je vremenom dovelo do Arapskog revolta, koji je trajao od 1936. do 1939. godine. Aprila 1936, novoformirani Arapski nacionalni komitet pozvao je Palestince da stupe u opšti štrajk, ne plaćaju poreze i bojkotuju jevrejske proizvode u znak protesta protiv britanskog kolonijalizma i rastuće jevrejske imigracije.
foto:wikipedia
Šestomesečni štrajk je naišao na brutalni odgovor Britanaca koji su pokrenuli kampanju masovnog hapšenja i vršili kazneno rušenje domova, praksu koju dan-danas protiv Palestinaca sprovodi Izrael.
Druga faza revolta počela je krajem 1937. i predvodio je je pokret otpora palestinskih seljaka koji je napadao britanske snage i kolonijalizam.
Do druge polovine 1939. su Britanci doveli 30.000 vojnika u Palestinu. Sela su bombardirana iz vazduha, sproveden je policijski čas, bombardovani su domovi, a često su beleženi administrativni pritvori i masovna ubistva.
Britanci su u tandemu sarađivali sa zajednicom jevrejskih naseljenika i formirali oružane grupe, kao i “protivpobunjeničku silu” jevrejskih boraca koju su predvodili Britanci, a zvali su se Specijalni noćni odredi.
foto:wikipedia
Unutar Yishuva, zajedničke naseljeničke zajednice formirane pre države, oružje je uvoženo u tajnosti i tvornice naoružanja su uspostavljene kako bi se širio Haganah, jevrejska paravojska koja je kasnije postala srž izraelske vojske.
Tokom ove tri godine revolta, ubijeno je 5.000 Palestinaca, 15.000 do 20.000 je ranjeno, dok je 5.600 zatvoreno
Glas javnosti
BONUS VIDEO
SKINI APLIKACIJU
.png)
.png)
