petak 26. jul 2013.
RSS

ANEKS III - DECENTRALIZACIJA

 Da bi se rešili legitimni interesi kosovskih Srba i drugih zajednica koje nisu u većini na Kosovu kao i njihovih članova, da bi se podstaklo i osiguralo njihovo aktivno učešće u javnom životu, i ojačalo dobro upravljanje i efektivnost i efikasnost javnih službi na celom Kosovu, potrebno je da se ustanovi usavršen i održiv sistem lokalne samouprave na Kosovu u skladu sa sledećim principima i odredbama:

Član 1
Osnovne odredbe


Samouprava na Kosovu treba da se bazira na principima Evropske povelje o lokalnoj samoupravi i, naročito, na principu supsidijarnosti.

Lokalna samouprava na Kosovu treba da štiti i promoviše međunarodno priznate standarde ljudskih prava, uz poklanjanje posebne pažnje potrebama nevećinskih zajednica i njihovim pripadnicima na Kosovu.

Osnovni principi decentralizacije treba da se ugrade u ustav, kako je izloženo u članu 8 Aneksa I ovog rešenja.



Član 2
Kosovsko zakonodavstvo o lokalnoj samoupravi


Kosovo treba da donese novi zakon o lokalnoj samoupravi u roku od 120 dana od stupanja na snagu ovog rešenja, koji daje veća ovlašćenja i jača organizaciju opština, kako je izloženo u ovom aneksu i aneksu XII.

Kosovo treba da donese novi Zakon o opštinskim granicama u roku od 120 dana od stupanja na snagu ovog Rešenja, koji treba da razgraniči nove opštine, kako je izloženo u ovom aneksu i aneksu XII.

Kosovo treba da donese osnovne zakone, u skladu s principima koji su izloženi u ovom aneksu da bi osiguralo pravično postupanje i minimalne standarde za sve opštine u pogledu uređenja i upravljanja javnim poslovima koji su u njihovoj nadležnosti, uz posebno poštovanje principa supsidijarnosti.



Član 3
Nadležnosti opština


Opštine na Kosovu treba da imaju potpuna i isključiva ovlašćenja, u stvarima koje su od lokalnog interesa, uz poštovanje standarda koji su izloženi u važećim zakonima u sledećim oblastima (u daljem tekstu pomenute kao njihove sopstvene nadležnosti):

a. Lokalni ekonomski razvoj;
b. Urbano i ruralno planiranje;
c. Korišćenje i razvoj zemljišta;
d. Implementacija građevinskih propisa i kontrola građevinskih standarda;
e. Lokalna zaštita životne sredine:
f. Obezbeđenje i održavanje javnih službi i komunalija, uključujući tu vodosnabdevanje, kanalizacione odvode, čišćenje kanalizacije, upravljanje otpadnim materijalima, lokalne puteve, lokalni transport, i lokalne sisteme za grejanje;
g. Lokalnu civilnu zaštitu;
h. Obezbeđenje javnog predškolskog, osnovnog i srednjeg obrazovanja, uključujući tu registraciju i davanje licence obrazovnim institucijama, upošljavanje, isplata plata i obuka nastavnog osoblja i administratora;
i. Obezbeđenje javne primarne zdravstvene zaštite;
j. Porodične i druge službe;
k. Javni smeštaj;
l. Javna zdravstvena zaštita;
m. Davanje licenci lokalnim službama i objektima, uključujući one koje se odnose na zabave, kulturne i rekreativne aktivnosti, hranu, smeštaj, pijace, uličnu prodaju, lokalni javni prevoz i taksi službu;
n. Davanje naziva putevima, ulicama, i drugim javnim mestima;
o. Obezbeđenje i održavanje javnih parkova i prostora;
p. Turizam;
r. Kulturne i rekreativne aktivnosti;
s. Sve one stvari koje nisu izričito isključene iz njihove nadležnosti niti su poverene nekom drugom organu.



Član 4
Sopstvene proširene opštinske nadležnosti


Izvesne opštine na Kosovu treba da imaju sopstvene nadležnosti koje su proširene na sledeći način:

Opština Severna Mitrovica treba da ima nadležnost za visoko obrazovanje, uključujući tu registraciju i izdavanje licence obrazovnim institucijama, upošljavanje, isplatu plata i obuku nastavnog osoblja i administratora;
Opštine Severna Mitrovica, Gračanica, Štrpce treba da imaju nadležnosti za obezbeđenje sekundarne zdravstvene zaštite, uključujući tu registraciju i izdavanje licence zdravstvenim ustanovama, upošljavanje, isplatu plata i obuku zdravstvenih radnika i administratora;
Sve opštine u kojima je zajednica kosovskih Srba u većini treba da imaju:

a. Ovlašćenja da budu odgovorni za vođenje poslova u oblasti kulture, uključujući tu, u skladu sa odredbama Aneksa V ovog rešenja, zaštitu i promovisanje srpskog i drugog verskog i kulturnog nasleđa na teritoriji opštine, kao i da daju podršku lokalnim verskim zajednicama;

b. Veća prava da učestvuju u izboru i razrešenju komandira policijskih stanica, kako je izloženo u članu 2.6 Aneksa VIII ovog rešenja.

Što se tiče ovih proširenih sopstvenih nadležnosti Kosovo treba da donese okvirni zakon koji će obezbediti jednak pristup javnim službama; minimalne kvalitativne i kvantitativne standarde u obezbeđenju javnih usluga: minimalne kvalifikacije osoblja i objekata za obuku; opšte principe o izdavanju licenci i akreditacija za pružaoce javnih usluga.

Opštine koje vrše sopstvene proširene opštinske nadležnosti mogu da sarađuju sa bilo kojom drugom opštinom radi obezbeđenja ovakvih usluga.



Član 5
Poverene opštinske nadležnosti


Centralne vlasti na Kosovu treba da povere odgovornost opštinama za sledeće nadležnosti, u skladu sa zakonom:

a. Katastarske knjige;

b. Matične knjige građana;

c. Registracija glasača;

d. Registracija firmi i izdavanje licenci;

e. Raspodela naknada socijalne pomoći (osim penzija);

f. Zaštita šuma.

Centralne vlasti mogu poveriti dodatne nadležnosti opštinama, po potrebi i u skladu sa zakonom.



Član 6
Administrativna revizija opštinskih aktivnosti


Administrativna revizija opštinskih aktivnosti od strane centralnih vlasti u oblasti njihovih sopstvenih nadležnosti treba da je ograničena na osiguranje poštovanja ustava Kosova i važećih zakona.

Nadzorni administrativni organ može zahtevati da opština preispita odluku ili drugi akt za koji se smatra da nije u skladu sa ustavom ili zakonima koji su usvojeni u skladu sa ovim rešenjem. U ovakvom zahtevu treba da se navede navodna povreda ustava ili zakona. Zahtev ne bi trebalo da odlaže izvršenje opštinske odluke ili drugog akta.

Ukoliko, shodno zahtevu koji je podnet na bazi člana 6.1.1 ovog aneksa, opština prihvati zahtev, onda ona može odlučiti da odloži izvršenje odluke ili drugog akta dok to ne reše opštinski organi.

Ukoliko opština odbije zahtev ili zadrži svoj stav u pogledu odluke ili akta i posle revizije, nadzorni administrativni organ može da ospori odluku ili drugi akt pred okružnim sudom koji je nadležan za teritoriju date opštine. Okružni sud može da naloži, kao privremenu meru, da se odlaže primena sporne odluke ili drugog akta.

Što se tiče poverenih opštinskih nadležnosti, centralne vlasti mogu da preispitaju celishodnost date opštinske odluke ili drugog akta u pogledu poštovanja ustava Kosova i zakona usvojenih u skladu sa ovim rešenjem, i mogu sledstveno tome ukinuti, izmeniti, ili zameniti, kako je već prikladno, izvršenje opštinske odluke ili drugog akta.



Član 7
Obrazovanje


Što se tiče nastavnog plana u školama na Kosovu u kojima se nastava odvija na srpskom jeziku:

Škole u kojima se nastava odvija na srpskom jeziku mogu da primenjuju nastavni plan ili udžbenike koje je uradilo Ministarstvo prosvete Republike Srbije, pošto o tome obaveste kosovsko Ministarstvo obrazovanja, nauke i tehnologije.

U slučaju prigovora od strane kosovskog Ministarstva obrazovanja, nauke i tehnologije zbog primene posebnog nastavnog plana ili udžbenika, stvar treba da se prosledi nezavisnoj komisiji za reviziju pomenutog nastavnog plana ili udžbenika da utvrdi saglasnost sa ustavom Kosova i zakonima koji su usvojeni u skladu sa ovim rešenjem.

Nezavisna komisija treba da se sastoji od tri (3) predstavnika koje su izabrali poslanici Skupštine Kosova koji zauzimaju mesta koja su rezervisana ili zagarantovana za zajednicu kosovskih Srba, tri (3) predstavnika koje je izabralo kosovsko Ministarstvo obrazovanja, nauke i tehnologije, i jednog (1) međunarodnog člana koga je odabrao i koji predstavlja međunarodnog civilnog predstavnika.

Komisija treba da donosi sve odluke na bazi većine glasova, i njen predsednik treba da se menja svake godine tako da jednu godinu predsednik bude predstavnik koga su izabrali poslanici Skupštine Kosova koji zauzimaju mesta koja su rezervisana ili zagarantovana za zajednicu kosovskih Srba, a druge godine predstavnik koga je izabralo kosovsko Ministarstvo obrazovanja, nauke i tehnologije.

Što se tiče javnog univerziteta na srpskom jeziku:

Univerzitet u Severnoj Mitrovici treba da bude autonomna ustanova za visoko obrazovanje. Univerzitet treba da donese statut u kome određuje svoju unutrašnju organizaciju i upravu, i procedure i uzajamne veze sa javnim organima, u skladu sa centralnim okvirnim zakonom, koga treba da ispita nezavisna komisija kako je izloženo u članu 7.2.2 ovog aneksa.

Odluke o saglasnosti statuta sa centralnim okvirnim zakonom, evropskim standardima i najboljom praksom, i o stvarima u vezi akreditacije univerziteta u okviru univerzitetskog sistema Kosova treba da donese nezavisna komisija sastavljena od tri (3) predstavnika koje je odabrao univerzitet, tri (3) predstavnika koje je odabralo kosovsko Ministarstvo obrazovanja, nauke i tehnologije, i jednog (1) međunarodnog člana koga je izabrao i koji predstavlja međunarodnog civilnog predstavnika. Komisija treba da donosi sve odluke većinom glasova, i njeno predstavništvo treba da se menja svake godine između predstavnika koje je odabrao univerzitet i predstavnika koje je odabralo kosovsko Ministarstvo obrazovanja, nauke i tehnologije.

Opština Severna Mitrovica treba da ima ovlašćenja da obavlja odgovornosti za ovaj javni univerzitet na srpskom jeziku, u skladu sa članom 4.1.1 ovog aneksa. Opština treba da ima pravo da naimenuje dva člana u Univerzitetski odbor, koji treba da se sastoji od ukupno devet članova. Opština treba isto tako da osigura da univerzitet dobije adekvatne prostorije i finansije za svoj rad.

Opština Severna Mitrovica može da sarađuje sa bilo kojom drugom opštinom u pogledu rada Univerziteta.

Član 8
Lokalne finansije


Opštine treba da obrazuju sopstvene budžete za pokriće poslova koji spadaju u njihovu nadležnost. Centralni zakon treba da izloži osnove upravljanja javnim finansijama i zahteve u pogledu odgovornosti koji važe za sve opštine, u skladu sa međunarodnim standardima.

Opštine treba da imaju pravo na sopstvene finansijske resurse, koje treba da obuhvata ovlašćenja da uteruje i prikuplja lokalne poreze, namete i provizije. Opštine ne bi trebalo da uteruju ili prikupljaju carine, poreze na prihode od fizičkih i pravnih lica, PDV i akcize, poreze na kapital osim poreza na nepokretnu imovinu koja se nalazi na teritoriji opštine, niti bilo koje druge namete koji imaju ekvivalentno dejstvo kao takve dažbine i porezi.

Postojeći sistem prvenstveno za određena centralna davanja treba da se revidira i da se uvede pravičan i transparentan sistem blok davanja, koji će osigurati veću autonomiju opština pri raspodeli i trošenju sredstava iz centralnih fondova. Formula raspodele u blok davanju treba zakonski da se ustanovi u skladu sa međunarodnim standardima, s tim da se uzme u obzir potreba adekvatne raspodele sredstava za nevećinske zajednice u datim opštinama, potreba za pravičnim ujednačenim sistemom, i koji će obezbediti razuman stepen stabilnosti opštinskog prihoda.

Uprkos odredbama člana 8.3 ovog aneksa, opštine koje imaju odgovornosti za sopstvene proširene nadležnosti, kako je izloženo u članu 4 ovog aneksa, treba da imaju pravo na dodatna sredstva iz centralnog fonda u okviru granica utvrđenih po standardima za minimalni kvalitet i kvantitet pri obezbeđenju javnih usluga u sferi vršenja ovih odgovornosti, u skladu sa centralnim okvirnim zakonom.

Opštine treba da osiguraju nezavisne i objektivne unutrašnje kontrole najmanje jednom godišnje, i treba da podležu iznenadnim, nezavisnim, spoljnim inspekcijama koje vrši autonomni organ vlasti da osigura delotvorno upravljanje javnim resursima, i rezultati ovih inspekcija treba da se objavljuju.


Član 9
Međuopštinska saradnja


Na bazi principa Evropske povelje o lokalnoj samoupravi, opštine treba da imaju pravo da sarađuju i sklapaju partnerstva sa drugim opštinama Kosova sa ciljem da iznađu zajedničke interese, u skladu sa zakonom.

Opštinske odgovornosti u sferi njihovih ili proširenih sopstvenih nadležnosti mogu se vršiti preko opštinskih partnerstava, sa izuzetkom vršenja osnovnih opštinskih ovlašćenja, kao što su izbori opštinskih organa i naimenovanje opštinskih zvaničnika, opštinski budžet, i usvajanje regulatornih akata koji se odnose generalno na sve građane.

Opštinska partnerstva mogu da preduzmu sve mere koje su neophodne da implementiraju i vrše njihovu funkcionalnu saradnju preko, između ostalih stvari, obrazovanja organa za donošenje odluka koji će se sastojati od predstavnika koje naimenuju skupštine opština saradnica, upošljavanja i otpuštanja administrativnog i savetodavnog osoblja, i odluka o finansiranju i drugim operativnim potrebama partnerstva;

Odluke i aktivnosti partnerstva treba da podležu zahtevima izveštavanja nadležnih centralnih vlasti, i administrativnoj reviziji u pogledu saglasnosti sa zakonom, u skladu sa odredbama člana 6.1 ovog Aneksa.

Na bazi principa Evropske povelje za lokalnu samoupravu, opštine treba da imaju pravo da obrazuju i učestvuju u udruženjima opština Kosova radi zaštite i promovisanja njihovih zajedničkih interesa, u skladu sa zakonom.

Članstvo u ovakvim udruženjima treba da se ograniči na opštine na Kosovu. Ovakva udruženja mogu da sarađuju s njihovim međunarodnim partnerima.

Ovakva udruženja mogu da ponude svojim članovima određene usluge, uključujući tu obuku, razvoj kapaciteta, tehničku pomoć, istraživanje vezano za nadležnosti opština i političke preporuke.

Opštine koje su stupile u partnerstvo ili udruženje, shodno odredbama člana 9.1 i 9.2 ovog aneksa, treba da objave sve informacije u vezi aktivnosti i budžeta partnerstva/udruženja, u skladu sa zakonom.


Član 10
Saradnja sa institucijama Republike Srbije


Opštine treba da imaju pravo da sarađuju, u sferi njihovih sopstvenih nadležnosti, sa opštinama i institucijama, uključujući tu i vladine agencije, u Republici Srbiji. Ovakva saradnja može da poprimi oblik obezbeđenja finansijske i tehničke pomoći od strane srpskih institucija radi implementacije opštinskih nadležnosti.

Opštine treba unapred da obaveste Ministarstvo lokalne uprave Kosova o nameri da se uključe u ovakvu saradnju. Uz obaveštenje treba da se priloži nacrt sporazuma između opštine i predložene srpske partnerske institucije.

Nacrt sporazuma o saradnji treba da definiše oblasti planirane saradnje, obezbeđenje osoblja i opreme, nivo finansiranja i procesne mehanizme, i druge relevantne proceduralne stvari, u skladu sa zahtevima upravljanja javnim finansijama koji važe za sve opštine.

Ovakva namera za saradnju i prateći nacrt sporazuma mogu biti podvrgnuti reviziji od strane kosovskog Ministarstva lokalne uprave u pogledu saglasnosti sa centralnim okvirnim zakonom. Uprkos odredbama člana 6.1 ovog aneksa, Ministarstvo, shodno ovakvoj reviziji, može da unese izmene u nacrt sporazuma o saradnji, ili, ukoliko se ozbiljne povrede zakona ne mogu na drugačiji način otkloniti, Ministarstvo može da ukine planiranu saradnju. Opština može da uloži žalbu na ovakvu meru Ministarstva, pred Okružnim sudom koji je nadležan za teritoriju opštine.

Partnerstva između kosovskih opština treba da imaju prava na direktne odnose sa institucijama u Republici Srbiji samo u meri koja je neophodna za sprovođenje praktičnih aktivnosti partnerstva.

Potrebno je da se obrazuje zajednička komisija Republike Srbije/Kosova radi negovanja ovakve saradnje sa institucijama u Republici Srbiji i rešavanja posebno osetljivih pitanja između Prištine i Beograda po pitanju ove saradnje.


Član 11
Finansiranje opštinskih aktivnosti od strane Republike Srbije

Opštine treba da imaju pravo da dobijaju finansijske donacije od Republike Srbije, na bazi sledećih odredbi:

Sve finansijske donacije opštinama na Kosovu od strane Republike Srbije treba da su ograničene u njihovim namenama na vršenje opštinskih odgovornosti u oblastima njihovih sopstvenih nadležnosti, i treba da su transparentne i da se objave u javnosti.

Opštine mogu da dobiju finansijske donacije od Republike Srbije preko računa u poslovnim bankama, koje treba da overi Centralna bankarska služba Kosova. Svi ovakvi prijemi treba da se prijave Centralnoj blagajni.

Opštine koje dobijaju finansijske donacije od Republike Srbije treba da prijave ovakve donacije, zajedno sa odgovarajućim rashodima, u njihovim opštinskim budžetima.

Finansijske donacije Republike Srbije opštinama na Kosovu ne bi trebalo da utiču na raspodelu davanja i drugih resursa koja se obezbeđuju opštinama shodno članu 8.3 i 8.4 ovog aneksa, i ne treba da podležu porezima, provizijama ili dažbinama bilo koje vrste koje nameće bilo koja centralna vlast.

Pojedinačni prenosi novca, uključujući tu i penzije, pojedinim građanima Kosova mogu se vršiti sa računa iz Republike Srbije.


Član 12
Ustanovljenje novih opština


Potrebno je da se ustanove nove opštine, kako je iscrtano u prilogu ovog aneksa, i treba da se izlože u novom zakonu o opštinskim granicama.

Posle stupanja na snagu zakona o opštinskim granicama, vlasti Kosova i Međunarodni civilni predstavnik (MCP) treba da preduzmu sve neophodne pripreme da osiguraju da do vremena lokalnih izbora, budu raspodeljeni i ustanovljeni resursi, imovina, i administrativne strukture koje su potrebne za ustanovljenje i funkcionisanje ovih novih opština. Ovakve pripreme treba da sadrže sledeće:

MCP treba da naimenuje, u konsultaciji sa lokalnim zajednicama u novim opštinama, ili, u slučaju Novog Brda, u novim katastarskim zonama, i Ministarstvom lokalne uprave, Opštinskim timovima za pripremu (OTP) da pripreme ustanovljenje njihovih novih opština i ostale povezane zadatke koje odredi MCP.

Tokom ovakvih priprema, izvršne funkcije u pogledu novih opština i obezbeđenje javnih usluga u njima ostaće u nadležnosti bivših opština, u konsultaciji sa MPT.

Što se tiče sadašnje opštine Mitrovice/Mitrovice, planovi za ustanovljenje Severne Mitrovice/Mitrovice treba da se sastoje od onih koji su izloženi u članu 13 ovog aneksa.

Ovi i drugi prelazni mehanizmi između bivših i novih opština treba da budu izloženi u Zakonu o opštinskim granicama.

Odmah po završetku lokalnih izbora, sve izvršne funkcije i nadležnosti treba da se prenesu sa bivših opština na novoizabrane organe vlasti novih opština u skladu sa ovim Rešenjem. Kosovske centralne vlasti treba da osiguraju da se sva finansijska sredstva raspodele i prenesu na nove opštine, i treba da preduzmu sve neophodne mere da osiguraju da nove opštine mogu da počnu da rade kao delotvorne teritorijalne jedinice lokalne samouprave.

Uprkos odredbama člana 12.1 ovog aneksa, Kosovo treba da se uključi u konsultacije sa nevećinskom zajednicom, gde takva zajednica čini najmanje 75 odsto stanovništva u koncentrisanom naselju, koje ukupno ima najmanje 5000 stanovnika, s ciljem da se obrazuju druge nove opštine.


Član 13
Mitrovica


Na teritoriji sadašnje opštine Mitrovice, treba da se obrazuju dve nove opštine Mitrovica, sa odgovarajućim opštinskim granicama kako je iscrtano u prilogu ovog aneksa III.

Potrebno je da se obrazuje zajednički odbor opštine Severna Mitrovica i Južna Mitrovica koji će da vrši funkcionalnu saradnju u oblasti njihovih sopstvenih nadležnosti kako se o tome dogovore opštine.

Zajednički odbor treba da se sastoji od jedanaest (11) članova, sa po pet (5) predstavnika koje bira svaka opština i jednim (1) međunarodnim predstavnikom koga bira MCP. Zajedničkim odborom treba da predsedava međunarodni predstavnik.

MCP treba da otvori terensku kancelariju u Mitrovici, koja treba da se fokusira, naročito, na oblast bezbednosti/vladavine prava, slobode kretanja/povratka, stambeno/imovinskih prava, i ekonomskog razvoja, kako je izloženo u Aneksu IX ovog rešenja.

Tokom prelaznog perioda od 120 dana, SPGS treba da obrazuje privremene opštinske strukture, u koordinaciji sa MCP, za novu opštinu Severna Mitrovica, sa njenim granicama kako je iscrtano u prilogu ovog aneksa. Posle završetka prelaznog perioda, ovakve privremene opštinske strukture treba da budu pod nadleštvom MCP, do vremena održavanja prvih lokalnih izbora u toj opštini.



Član 14
Popis stanovništva i revizija odredbi o decentralizaciji


Godinu dana posle stupanja na snagu ovog rešenja Kosovo, u konsultaciji sa MCP, treba da organizuje popis stanovništva, koji treba da se obavi u skladu sa međunarodnim standardima i da ima međunarodne posmatrače. U tom kontekstu, Republika Srbija i druge susedne zemlje treba kod međunarodne agencije da daju ovlašćenje za upis izbeglica i interno raseljenih lica (IRL) koja žele da se vrate na Kosovo.

Odredbe ovog aneksa u vezi obrazovanja novih opština, uključujući njihove granice, mogu se preispitati, i revidirati ako je potrebno, od strane MCP, u tesnoj koordinaciji s Vladom Kosova i Konsultativnim većem za zajednice, u roku od šest meseci od podnošenja konačnih rezultata o popisu na Kosovu. Prilikom preispitivanja treba da se razmotre demografska kretanja i, posebno, povratak izbeglica i IRL u opštinama, kao i funkcionalnost i održivost opštinskih organa vlasti i njihovih aktivnosti.