sreda 25. mart 2009.
RSS
• Ljudi i događaji •
Početna > Ljudi i događaji > Sudili i popovima i lopovima

DOGODOVŠTINE IZ OKRUŽNOG SUDA U VALJEVU, NAJSTARIJEG U SRBIJI, KOJI OVIH DANA OBELEŽAVA DVA VEKA POSTOJANJA

Sudili i popovima i lopovima

Valjevski Okružni sud, najstariji u Srbiji, obeležava ove godine dva veka od trenutka kada je 1. januara 1809. godine, uredbom prve ustaničke vlade Srbije, osnovan kao sud za varoš i nahiju valjevsku, pod egidom prote Mateje Nenadovića, prvog srpskog zakonodavca i diplomate moderne srpske države. Hodeći Srbijom, nemački putopisac Feliks Kanic je još te 1860. godine svedočio o brojnim advokatima u Valjevu i „parničarskoj strasti stanovništva“, te nije ni čudo da je, od tog doba, kroz ruke sudija u ovom gradu prošlo nekoliko stotina hiljada slučajeva.
- Ne znam tačno koliko je presuda za to vreme doneo naš sud, ali ih je svakako mnogo... Samo lane je doneto 11.000 presuda, pa puta 200 godina... Zato ovaj jubilej nije bitan samo za Valjevo, nego i za pravosuđe Srbije - priča Dragan Obradović, koji je na čelu najstarijeg srbijanskog suda već četiri godine.

HAJNRIH BEL URGIRAO KOD TITA
Među poznatim ličnostima, koje su na udar suda došli u ona postkomunistička vremena, našao se 1974. godine beogradski književnik Dragoljub S. Ignjatović, kog je Okružni sud u Valjevu osudio na tri i po godine strogog zatvora. Suđeno mu je za delo neprijateljske propagande, jer je na simpozijumu „Kultura i revolucija“ navodno „zlonamerno i neistinito prikazivao društveno-političke prilike u zemlji“.
Za njegovo oslobođenje su se kod Josipa Broza ubrzo zauzele mnoge istaknute ličnosti, a kad je to učinio i nemački kolega Hajnrih Bel lično, Ignjatović je posle osam meseci pušten na slobodu.....


Dok se osvrće na monografiju „Valjevski okružni sud 1809-2009“, koju je ovom prigodom priredio novinar i publicista Zdravko Ranković, Obradović iznosi neke zanimljive detalje iz bogate istorije suda.
Uz zapisnike sa suđenja pedesetorici optuženih u „šećernoj aferi“ 1937. godine i sećanja Matije Nenadovića vezana za prvi, Ustanički sud iz 1804. godine, u knjizi se autor bavi i popisom stvari zatečenih u sudskom zdanju te 1844. godine, pa tako saznajemo da su se, uz brojne astale i stolice, u sudnici našli i jedan pozlaćeni krst okovan srebrom, portreti bivšeg knjaza Miloša Obrenovića, jedno očuvano zvonce za zasedanja, razni čiraci i bukagije, pa čak i metle... Autor podseća i na sve sudije koje su u ovoj ustanovi tokom vekova delili pravdu, ali i na suđenje koje je svojevremeno potreslo valjevski kraj.
Reč je o zločinu popa Vase Popovića, kom je „napiti seljak pljunuo u bradu, a pop Vaso onda izvadio kamu iz čizme, 12 puta ga njome udario i na mestu ubio“... Popa su branili advokati Kajle Jevtić i Sveta Protić, poznati krivičari i besednici, Popović je zločin priznao, ali rekao je da je delo učinjeno u nužnoj odbrani. Iako oslobođen optužbe, jer se u to vreme nužnom odbranom tretirala i povreda imovine i časti, ostatak života proveo je kao kaluđer.
- Bio sam samo figura, a kao glup čovek, nisam se baš najbolje razumevao u politiku - reči su kojima se pred sudijama 1946. godine branio četnički vojvoda Jovan Škavović.
Škavoviću se na dušu stavljalo to što je 1941. pristupio četničkim odredima Koste Pećanca, što je u jesen te godine, u kući Dragutina Mijailovića iz Markove crkve, izrekao smrtnu presudu nad zarobljenim partizanima koji su potom i ubijeni, kao i što je iz Markove crkve sproveo u Slovac i predao Nemcima 360 partizana, od kojih je 269 streljano u „Krušiku „ kod Valjeva... Zahvaljujući svedočenjima nekolicine partizana, koji su streljanje čudom izbegli, osuđen je na kaznu streljanjem.
Iz novije istorije, ostaće ubeležena trogodišnja presuda Bogoljubu Arsenijeviću Makiju, koji je osuđen 1999. godine, kako je bilo navedeno u sudijskom obrazloženju, zbog „ometanja ovlašćenog lica u obavljanju poslova bezbednosti, tokom mitinga protiv vlasti, 12. jula 1999.“. Već sledeće godine, odlukom Vrhovnog suda Srbije, kazna mu je ukinuta.
Smrtna kazna, izrečena pred ovim sudom 12. septembra 2001. Miroslavu Krstiću iz Vrela, zbog dvostrukog ubistva, ostaće u sudskim analima zabeležena kao poslednja ovakva presuda u ovoj pravosudnoj instituciji...