četvrtak 22. januar 2009.
RSS
• Ljudi i događaji •
Početna > Ljudi i događaji > Pustara koja vrvi od života

U HORTOBAĐU, NAJVEĆOJ MAĐARSKOJ STEPI, ZIMI ŠETAJU KRDA POLUDIVLJIH GOVEDA I KONJA I STADA OVACA

Pustara koja vrvi od života

Hortobađ je najveća mađarska pustara, jedna od najpoznatijih u Evropi, u kojoj se leti na ogromnom ravnom prostoru gube krda bivola i sivih goveda, a zimi izgleda kao snegom prekrivena slankasta ilovača na kojoj nema života. Prvi utisak, međutim, vara, pošto u dubini ove gotovo neplodne zemlje, nalik na ruske stepe, naprosto sve vrvi od života.
U štalama, oborima i drugim objektima Hortobađskog preduzeća za zaštitu prirode i čuvanje gena upravo u januaru se ponajviše čuje meketanje mladunčadi raznih domaćih životinja. Najviše je jaganjaca, oko 1.500, koji samo dva sata po rođenju već trčkaraju oko svojih majki. Odmah dobijaju minđušu u uvo sa serijskim brojem, svojevrsan pasoš bez kojeg se ne može ići ni na domaće, a kamoli na strano tržište.
Jagnjad iz Hortodađa, prirodnog rezervata na severoistoku Mađarske, po pravilu završavaju na italijanskim trpezama. Samo najnaprednija se ostavljaju za priplod, za dalje razmnožavanje, a ostala odlaze uoči Uskrsa kupcima sa Apeninskog poluostrva. Direktor pomenutog društvenog preduzeća Zoltan Genči tvrdi da posao s jaganjcima i nije tako unosan kako se na prvi pogled čini. Mađari baš ne vole jagnjetinu, njima je daleko milije živinsko i svinjsko meso, a cene mladih i malo starijih ovaca u državama Evropske unije su prilično niske.
Prodajom jagnjadi se, ipak, popunjavaju neke finansijske rupe u budžetu firme i održava tradicija duga nekoliko decenija. A čuvanje običaja i zaštita prirode, kakva je na ovom području od oko 800 kvadratnih kilometara bila pre više vekova, osnovni je zadatak zaposlenih i meštana istoimenog gradića nadomak Debrecina.
Nekada davno, hortobađska pustara, ili kako Mađari kažu, pusta, bila je gusta šuma, koju su kasnije posekli graditelji kuća i crkava. Reka Tisa je svojim čestim poplavama ovog područja i povlačenjem u korito sasvim sprala crnicu, a ostavila gotovo neplodnu ilovaču, pomešanu s peskom. Na tom tlu rastu samo niska trava, razne vrste korova i poneki žbun - rastinje otporno na duge suše i snažan vetar koji retko prestaje, uz prepoznatljiv zvižduk dok prolazi kroz devet lukova hortobađskog vijadukta, turističkog simbola ovoga kraja.

ČIKOŠI
Mnogobrojne goste tokom čitave turističke sezone zabavljaju konjanici-čikoši, govedari-gujaši i pastiri-juhasi, prikazujući razne domaće veštine, kao što su jahanje, pucanje bičem i saterivanje stada u tor.


Deo puste, na 115 kvadratnih kilometara, proglašen je 1973. godine prvim nacionalnim parkom Mađarske. Šest leta kasnije, Ujedinjene nacije su Nacionalni park Hortobađ proglasile prirodnim rezervatom, biosferom po mnogo čemu jedinstvenom u Evropi. U njemu se mogu pronaći oko 330 vrsta relativno retkih ptica, a na pašnjacima i u močvarama sve vrvi od insekata i bogate flore.
Hortobađ je, ipak, najpoznatiji po sivim govedima ogromnih rogova, drevnoj vrsti koja uspešno odoleva surovim uslovima života, pogotovo hladnoći. Dovoljno je samo da se ta ogromna stvorenja sklone s vetra pa da prežive i najveća iskušenja. Tu su i bivoli, onakvi kakve ih pamtimo iz kaubojskih filmova, pa poludivlji konji, čupave ovce, psi pulini...
Srđan Basić