sreda 23. februar 2011.
RSS
• Kultura •
Početna > Kultura > Naiva Kovačice na moderan način

Naiva Kovačice na moderan način

U banatskom selo Kovačica, koje važi za svetsku prestonicu modernog slikartstva, u toku je izložba na kojoj su umetnici različitih nacionalnosti predstavili svoje radove na drvetu, slami, jajima, tikvama, staklu...

BEOGRAD - Banatsko selo Kovačica - "srce" naivnog slikarstva u Srbiji, ovih dana je odredište svih koji žele da se upoznaju sa čarolijom nastanka "naivno" oslikanog drveta, tikve ili stakla.

U okviru izložbe "Narodna i tradicionalna umetnost - zanati nacionalnih manjina i etničkih zajednica u Srbiji", u galeriji "Babka", umetnici različitih nacionalnosti, pred znatiželjnim posetiocima, predstavili su svoju umetnost oslikavanja drveta, slame, jaja, tikava, stakla...

U tradicionalnoj slovačkoj nošnji, mesto je na izložbi "zauzela" i Zuzana Vereski, naistaknutija savremena slikarka "naive". Ona stvara grafike sa dominantnim motivima repe, soje i bundeve još od petog razreda osnovne škole.

"Pokušavam da sve ono pozitivno što povezuje ljubav i čoveka prenesem na slike, jer primećujem da je sve manje ljubavi oko nas, što mi je veoma žao", navela je Vereski.

Za njene slike, kako kaže, ne postoje jezičke barijere - jer svaki čovek tumači sliku na svom jeziku, a o tome najbolje svedoči izlaganje njenih radova širom celog sveta.

Slikar Laslo Dvoračko is Subotice još od osamdesetih godina prošlog veka slika u duhu tzv. hlebinske škole, koja podrazumeva crtanje na poleđini stakla, tako da se slika posmatra sa druge strane.

Dvoračkov omiljeni motiv su strašila u poljima, a na izložbu u Kovačici, doneo je samo minijature, mada pravi i slike velikog formata.

Začetnik hlebinske tehnike je umetnik Ivan Generalić, po čijem je rodnom selu - Hlebine - ta slikarska škola i dobila ime.

Godine koje su prošle, uticale su na delimičnu promenu motiva u radovima slikara naive, pa za razliku od nekadašnjih - tradicionalnih seoskih običaja i poljskih radova koji su slikama davali pečat autentičnosti i proslavljali je - sada su dominatni pejzaži.

Direktor galerije "Babka" Pavel Babka smatra da su "glavni krivci" za to drugačije karakteristike vremena u kome su slike nastajale, kao i turisti, jer, pejzaži su "ničija tema", pa se najčešće kupuju.

"Nekada je bilo normalno slikati mečkarenje, klanje svinja, radove u polju, ali današnje generacije 'naivaca' će to retko naslikati baš zato što se promenilo vreme u kome se stvara", objasnio je Babka.

Pored "tradicionalnog" načina prikazivanja - izložbe u galeriji, posetioci su naivno stvaralaštvo, od pedesetih godina do današnjeg dana, mogli da upoznaju i na savremen način, uz pomoć prve multimedijalne enciklopedije slovačkog naivnog slikarstva u Srbiji.

Uticaj modernih tehnologija nije zaobišao radove kovačičkih slikara naive, pa je, kao odgovor na savremene trendove, nastao multimedijalni projekat - u kojem su predstavljeni radovi 60 slikara i 1.500 slika.

Sve o Kovačici u enciklopediji

Direktor galerije "Babka" Pavel Babka kaže da enciklopedija, koja je promovisana povodom Svetskog dana maternjeg jezika, predstavlja "zaokruživanje promocije naive iz Kovačice".

"Umetnici su poređani po godinama u kojima su stvarali, kako bi se izbegla dilema koga staviti na prvo, drugo ili treće mesto", rekao je Babka , dodajući da se, uz pomoć nove enciklopedije može saznati gde su sve u svetu održavane izložbe naivnog slikarstva, kao i istorijat Kovačice.

Zuzana Vereski, čije je stvaralaštvo u enciklopediji predstavljeno kao model, nov način prezentacija radova naivnih umetnika ocenjuje kao veoma pozitivan.

Uz pomoć nove enciklopedije, ostaće zabeleženo i ono što je neko radio mnogo godina pre, a Zuzana Vereski ističe da je to dobar način da se mlađe generacije upoznaju sa ranim stvaralaštvom.

Termin "naivna umetnost" vezuje se za slikare bez akademskog zvanja, uglavnom slovačkog porekla, koji su su prenoseći jarke boje sa svojih nošnji, počeli da slikaju prizore iz svakodnevnog života.

Naivna umetnost u Kovačici počela je da se razvija tridesetih godina prošlog veka, a prva likovna sekcija, u kojoj su "zanat" učili rodonačelnici tog slikarskog pravca Martin Jonaš i Jan Sokol nastala je 1951. godine.

Četiri godine kasnije, u Kovačici je formirana i prva seoska galerija naive u tadašnjoj Jugoslaviji.

Godine koje su usledile, učinile su Kovačicu svetskim centrom naivne umetnosti, a sedamdesete će ostati upamćene po učešću "naivaca" Zuzane Halupove, Martina Jonaša, Zuzane Vereske i mnogih drugih na svim velikim svetskim izložbama.

Danas u tom mestu, nedaleko od Pančeva, postoje dve "kuće" u kojima se promoviše naivna umetnost - galerija "Babka" i Galerija naivne umetnosti Kovačica, u okviru koje se nalazi i spomen soba Zuzani Halupovoj, jednoj od najznačajnih predstavnica slovačke naive.