četvrtak 27. septembar 2007.
RSS
• Feljton •
Početna > Feljton > Srbi stigli pre Hrvata

Srednjovekovni dokumenti o Srbima u krajinama

Srbi stigli pre Hrvata

U devetom veku pominju se samo Srbi i slovenska plemena, a od kneževina: Slavonska i Dalmatinska. Ni u vladarskim titulama nema pomena o Hrvatskoj

O etničkoj pripadnosti stanovništva Balkanskog poluostrva u antici i srednjem veku istoričari se ne slažu. Neki smatraju da je najstarije stanovništvo Balkana slovensko (s plemenskim imenima: Iliri, Tračani, Skordici...), a drugi izričito tvrde da su Sloveni stigli na Balkan tek u šestom i sedmom stoleću posle Hrista.

Zanemarujući ove nedoumice, pogledaćemo šta piše u sačuvanim dokumentima o nešto kasnijem vremenu - srednjem veku. Ona svedoče o prisustvu Srba na teritorijama srpskih krajina - danas u sastavu Republike Hrvatske, mnogo pre pojave Turaka na Balkanskom poluostrvu. Srbi se pominju u vreme kad, u tim dokumentima, nema pomena o Hrvatima, niti o hrvatskim državama. Pominju se u devetom stoleću samo Srbi i slovenska plemena, a od kneževina: Slavonska i Dalmatinska. Ni u vladarskim titulama nema pomena o Hrvatskoj. Knez Borna, za koga zvanična istorija Jugoslavije piše da je hrvatski knez, označava se samo knezom Guduščana i Timočana, ili, kasnije, knezom Primorske Dalmacije. (Znači, bio je knez u Srbiji, pa kad je prešao na teritoriju pod vlašću Franaka, postavljen je za kneza Primorske Dalmacije - ne Hrvatske Dalmacije, kako krivotvori istorija u Jugoslaviji).

Toj Dalmaciji je pripojena Liburnija, ali opet se ne spominju ni Hrvati ni Hrvatska. Ova činjenica ne bi bila sporna da literatura i istoriografija jugoslovenske države (1918. - 1990.), nije preovlađujuće pisala o prisustvu Srba u Panoniji, Baniji, Kordunu, Lici i Dalmaciji, kao posledici njihovog doseljavanja iz Srbije, Makedonije i Crne Gore, i to po osvajanju Balkana od strane Turaka - u četrnaestom, petnaestom i kasnijim stolećima. Istovremeno, i u enciklopedijske odrednice se uselila ova neutemeljena tvrdnja o tako kasnom dolasku Srba na područje zapadnog Balkana. A kad je reč o doseljavanju Slovena u šestom i sedmom stoleću, jugoslovenska literatura se (često) i enciklopedije (redovno) ne oslanjaju na istorijska dokumenta. Tako, Enciklopedija Leksikografskog zavoda u Zagrebu ne govori o Srbima kad je reč o tom doseljavanju na Balkan.

Njene odrednice, uglavnom, sadrže da su se na Balkan, u šestom i sedmom stoleću, „doselili Sloveni i Hrvati“. One ne objašnjavaju kako je u toj slovenskoj masi, tako rano, iskristalisan identitet Hrvata, a ne i Srba - mada su Srbi, oduvek, bili brojniji od Hrvata. Očigledno, u pitanju je izvesna proizvoljnost, ili namera da se u neko davno vreme određena teritorija proglasi posedom jedne nacije, mada to, ni delimično, kako smo naveli, ne potkrepljuju sačuvana dokumenta toga vremena. Prof. Relja Novaković, istraživač antičke i srednjovekovne istorije Srba, upozorava na moguća ogrešenja o nauku.

AJNHARDOV LETOPIS - DEVETI VEK

Ajnhardov letopis se odnosi na vreme između 818. i 823. godine. Moćna Franačka je gospodarila velikim delom Panonije. Protiv franačke vlasti podigao je ustanak u Slavoniji knez LJudevit Posavski. Ovaj istorijski događaj su jugoslovenski istoričari komentarisali na osnovu shvatanja svog vremena - što škodi nauci, kako nas upozorava prof. R. Novaković. Oni su slavonske ustanike i kneza LJudevita proglasili Hrvatima, mada Ajnhardov letopis uopšte ne spominje Hrvate. Opisujući ovo vreme, franački hroničar Ajnhard piše da je car Ludvik pozvao u Heristal sve narodne prvake 818. godine, nešto pre LJudevitovog ustanka. U popisu plemenskih prvaka nema spomena o predstavniku Hrvata, niti se spominju Hrvati. Na skup je pozvan LJudevit, kao gospodar Donje Panonije - a ne kao gospodar Hrvata. U isto vreme, potonji knez Dalmacije Borna je pozvan kod franačkog cara u svojstvu kneza Guduskana. Ni on se ne spominje kao hrvatski vođa i uz njegovo ime nema pomena o Hrvatima, ili hrvatskoj državi. Suprotno ovako nedvosmislenom istorijskom izvoru, istoriografija dvadesetog stoleća Bornu tretira kao Hrvata, a Kneževinu Dalmaciju preimenuje u „Primorsku Hrvatsku“, ili „Dalmatinsku Hrvatsku“.