sreda 26. septembar 2007.
RSS
• Feljton •
Početna > Feljton > Neizmerno bogatstvo antičkog nasleđa

Kosovo i Metohija - lice Evrope (7)

Neizmerno bogatstvo antičkog nasleđa

Najznačajniji spomenici antike su Ulpijana, Municipium DD, Vicijanum, a u selu Nerodimlju kod Uroševca otkrivena je raskošna kasnoantička vila ili letnjikovac nekog bogatog rimskog građanina ili visokog dostojanstvenika, a u Metohiji otkrivena su dva naselja

Ulpijana je rimski i vizantijski grad provincije Gornje Mezije, u blizini današnje Gračanice. Osnovan verovatno u vreme Trajana, a sredinom II v. dobija status municipijuma. Predanje pominje sv. Flora i Lavra, kamenoresce iz Ulpijane koji su postradali za veru hrišćansku. Vrlo je verovatno da je Ulpijana rano postala hrišćanski centar Dardanije. Tokom III v. Ulpijana je rezidencija prokuratora, a u kasnoj antici značajan episkopski centar. Poznato nam je ime ulpijanskog episkopa Makedonija, koji je bio na saboru u Sardiki 343, i Pavla (V Vaseljenski sabor 553.).

Grad je bio opasan bedemima, i do tri metra širokim, sa potkovičastim kulama na svakih tridesetak metara. Od tri građevine, izgledom se posebno izdvaja građevina sa ogromnim mermernim sarkofagom. Prikupljeno je i obilje predmeta od keramike i stakla, delovi oruđa, oružja, nakit. Posebno se ističu predmeti izuzetne umetničke i zanatske izrade, poput mermerne glave žene, nakita iz tzv. Gotskog groba i krstastih pozlaćenih fibula.

Ulpijana je stradala od Gota 417, a zatim u zemljotresu 518. god.

Municipium DD je rimski grad u dolini Ibra, u blizini sela Sočanica severno od Kosovske Mitrovice. Status municipijuma dobija u II v. U to vreme rimsko stanovništvo se naseljava u ove krajeve zbog rudnih nalazišta olova, cinka i zlata. Krajem IV v. grad je opustio. Istražen je forum na zapadnoj i istočnoj strani okružen porticima. Na podijumu u osi foruma podignut je hram posvećen Antinoju. U III i IV v. sagrađene su žitnice, a južno od foruma je bazilika. U severozapadnom delu sagrađene su terme. Zidovi nekih zgrada bili su ukrašeni freskama i pločicama od raznobojnog mermera. Otkrivena je i vila rustika i manja nekropola.

Na trasi puta Naisus (Niš) - Lisus (LJeš), kod sela Glavnik, pet kilometra jugozapadno od Podujeva, nalazila se stanica Vindenis. Nađeno je mnoštvo različitih predmeta: nakita, keramičkih posuda, staklenih čaša i krčaga. Dvojak način sahranjivanja govori i o različitoj etničkoj pripadnosti. U ostacima vile je nađena prostorija zagrevana toplim vazduhom i luksuzna odaja sa podnim mozaikom i predstavom Orfeja.

Kod sela Ugljara, na platou iznad reke Prištevke, otkriveni su ostaci stanice Vicijanum, oko čijeg lociranja se dosta polemisalo.

Istraživanja u Metohiji, u Prizrenskoj kotlini i Pećkom polju otkrila su dva lokaliteta. Ona predstavljaju manja naselja od kojih su otkriveni samo neznatni ostaci građevina. U Pećkom polju, na lokalitetu Gradina, nađeni su ostaci većeg kompleksa od četiri pravougaone građevine takozvane horee (prostor za smeštanje žita).

U selu Nerodimlju kod Uroševca otkrivena je raskošna kasnoantička vila ili letnjikovac nekog bogatog rimskog građanina ili visokog dostojanstvenika. Neizmerno bogatstvo antičkog nasleđa kosovsko-metohijskog tla se ogleda i u ovde nađenim freskama na zidovima, ornamentalnim motivima, mozaičkim podovima sa imenima i likovima sedam grčkih mudraca.

Početak obnove Vizantijskog Carstva, posle odlaska Gota, svoj puni zamah doživljava za vreme Justinijana (528-565), koji je rođen u selu Tauresijumu, kod gradića Vederijane.

Svi elementi materijalne kulture Vizantije prisutni su i na prostoru Kosova i Metohije.

Sutra novi feljton: Srednjevekovni dokumenti o Srbima u Krajinama