subota 22. septembar 2007.
RSS
• Feljton •
Početna > Feljton > Demografska istorija Kosova i Metohije

Kosovo i Metohija - lice Evrope (3)

Demografska istorija Kosova i Metohije

Dečanska Povelja iz 1330. sadrži detaljan popis domaćinstava i sela unutar Metohije i severozapadne Albanije: tri od 89 naselja su albanska, ostali su nealbansko stanovništvo, apsolutnom većinom Srbi

Istorijski i arheološki izvori srednjeg veka su dovoljno bogati da znamo etničku sliku Kosova i Metohije. Ovde skraćeno dajemo demografsku sliku koja je počela da se menja sa turskom okupacijom.

Dečanska Povelja iz 1330. sadrži detaljan popis domaćinstava i sela unutar Metohije i severozapadne Albanije: tri od 89 naselja su albanska, ostali su nealbansko stanovništvo, apsolutnom većinom Srbi.

Od 2.666 zemljoradničkih domaćinstava sa kućama i gospodarskim zgradama, i 2.166 domaćinstava koja su se bavila stočarstvom, sa kućama i ispasištima, 44 su zabeležena kao albanska (1,8 odsto). Ostala su sva srpska.

Prema turskim tefterima iz 1455. teritorija pod kontrolom Brankovićeve dinastije (što pokriva oko 80 odsto sadašnje teritorije Kosova), zabeleženo je 480 sela. Od toga 13.693 odrasla muškarca, 1285 domaćinstava, 14.087 glava porodica (od toga 480 udovica i 13. 607 odraslih muškaraca).

Etnički: 12,985 srpskih domaćinstava u 480 sela i gradova, 75 vlaških u 34 sela, 46 albanskih unutar 23 sela, 17 bugarskih u 10 sela, pet grčkih u Lauši, Vučitrn; jedno jevrejsko u Vučitrnu, jedno hrvatsko.

Prema popisu iz 1487. Vučitrnski okrug imao je 16,729 hrišćanskih domaćinstava (412 u Prištini i Vučitrnu), 117 muslimanskih (94 u Prištini, 83 u seoskom području).

DOLAZAK ALBANACA

Tokom rata između Otomanskog carstva i Habzburške monarhije 1683-1699, veliki deo Srba sa Kosova i Metohije je otišao na sever, ka užoj Srbiji i tadašnjoj Mađarskoj i Austriji. Kao posledica ovoga prostor u pokrajini je počeo da popunjava veliki broj muslimanskih Albanaca iz viših delova (Malesi), uglavnom u Metohiji. Ovaj proces se nastavio i tokom XVIII veka.


Ipek: 68 odsto Slovena, 121 hrišćansko domaćinstvo, 33 muslimanska.Suho Grlo, Metohija: 131 hrišćansko domaćinstvo od toga 52 odsto su Sloveni Donja Klina: 50 odsto Sloveni; Dečani: 64 odsto Sloveni. Seoska područja: 6.124 hrišćanskih domaćinstava (99 odsto), 55 muslimanskih (jedan odsto).

Podaci iz XIX veka su u dosta slučajeva protivurečni, ponekad je brojčana prednost davana Srbima, ponekad Albancima. Otomanske statistike se uglavnom smatraju nepouzdanim, s obzirom na to da daju pregled po religiji, radije nego po narodnosti.

Studija austrijskog lekara iz 1838. Jozefa Milera je pokazala da je Metohija najvećim delom srpska. Miler je dao podatke za tri grada, Prizren, Peć i Đakovicu, što samo grubo pokriva teritoriju Metohije.

Od 195.000 stanovnika: 73,572 pravoslavnih Srba 38 odsto, 5.120 katoličkih Albanaca 3 odsto, 2.308 ostalih nemuslimana (Janjevci itd); 114.000 muslimana (58 odsto), od kojih 38.000 Srba (19 odsto), 76.000 Albanaca (39 odsto).

Peć: 11.050 Srba, 500 Albanaca; Prizren: 16.800 Srba, 6.150 Albanaca; Đakovica: Većinsko stanovništvo je albansko, okruženo srpskim gradovima

Mapa koju je objavio francuski geograf G. Ležan iz 1861, pokazuje da Albanci žive na 57 odsto današnje pokrajine, dok slična karta koju su objavili 1867. britanski putnici G. M. Mekenzi i I. P. Irbi, pokazuje nešto manje. Ove mape nisu pokazatelji koje je stanovništvo preovladavalo.

Jedna studija iz 1871. koju je uradio austrijski pukovnik Petar Kukulj za unutrašnje potrebe mađarske vojske pokazuje sledeće stanje: od 500.000 stanovnika: 318. 000 su Srbi (64 odsto), 161.000 Albanaca (32 odsto), 10.000 Roma i Čerkeza, 2.000 Turaka.

Miloš S. Milojević koji je proputovao ceo region između 1871-1877. je ostavio svedočanstvo koje pokazuje da su Srbi činili većinu populacije i bili dominantno stanovništvo u svim gradovima, dok su Albanci bili manjina i naseljavali uglavnom seoske delove. Prema njegovim podacima Albanci su činili većinsko stanovništvo isključivo unutar južne Drenice (muslimanski Albanci) i predela Đakovice (katolički Albanci), dok su u gradovima bili uglavnom Srbi. Zabeležio je takođe nekoliko turskih, romskih i čerkeskih naselja.

Sutra: Promena etničke slike