ponedeljak 10. septembar 2007.
RSS
• Beograd •
Početna > Beograd > Raritetno zelenilo prestonice

Raritetno zelenilo prestonice

Iz vazduha, Beograd je zelene boje! To kažu oni koji su iznad srpske prestonice leteli balonom, helikopterom ili avionom. To je boja travnjaka, parkova, šuma i drvoreda kojima grad obiluje.

Najčuvenije stablo je platan kraj Miloševog konaka u Topčideru. Ovo plemenito drvo, posađeno 1831. godine, po predanju, bilo je poslednja mladica koju je po Miloševom nalogu francuski aranžer zasadio u rupi od krečane. Visok je 35 metara, a još 1881. godine, morao je da bude ojačan gvozdenim nosačima jer stablo ne bi izdržalo težinu ogromnih grana.

Beograd ima još nekoliko ovakvih "stogodišnjaka", pored kojih građani svakodnevno prolaze, ne sanjajući da je reč o najdragocenijim primercima flore naše zemlje. Jedan od takvih je Senjački kesten, kojeg je 1838. godine, na svom imanju posadio Jakov Jakšić, blagajnik kneza Miloša. Zahvaljujući Jakšićevom sinu Vladimiru, jednom od prvih srpskih meteorologa, dostupan nam je dnevnik sa podacima o cvetanju i plodonošenju ovog dugovečnog kestena.

Kada je država 1979. godine saopštila u "Službenom glasniku", da "uzima pod svoje" dva stabla tise, koja rastu u porti Saborne crkve, čak i stručnjaci su bili iznenađeni. Naime, malo je ko očekivao da tisovina raste bilo gde u Beogradu, a pogotovo ne u centru metropole. Ipak, stručnjaci za floru, utvrdili su da su dva stabla tog trenutka bila stara približno 110 godina. Ona su, bar u ovim krajevima, prirodna retkost i pravi spomenik prestoničke prirode. Inače, u narodu se veruje da tisovo drvo ima čudotvornu moć. Stablo tisovine raste veoma sporo, a kako je nekada bilo veoma korišćeno, u odnosu na nekadašnju zastupljenost takoreći je iskorenjeno u Srbiji.

Međutim, u Beogradu tisa raste na još jednom mestu. Stablo u Požeškoj ulici, ispred dečijeg vrtića "Sveti Sava", jedno je od najstarijih u Beogradu. Stablo tise je u izvanrednom stanju, bez ikakvih tragova bolesti, iako se nalazi u prometnoj i izduvnim gasovima izloženoj sredini.

Drvo koje je starije od novovekovne Srbije, više od 200 godina daje hlad ogromnom krošnjom od 25 metara na Cvetnom trgu u centru Beograda. Nedaleko odatle, kod skvera London, počinje najstariji prestonički drvored koji je daleke 1845. godine duž ulice Miloša Velikog postavio inženjer Atanasije Nikolić. Pre dvadesetak godina uklonjeno je nekoliko najtrošnijih stabala jablana za koje se pretpostavljalo da su iz tog vremena. Pre samo šest godina, zbog preuređenja ulice, posečeni su kestenovi jednog od najstarijih gradskih drvoreda - onog u Ulici kralja Milana, postavljenog 1856. godine. Na praznom placu, a danas parkiću kod ugla Takovske i Ulice 27. marta, u vreme vlade kneza Miloša, neko je posadio dud ili je možda sam nikao. Kako god bilo, dud je zdrav i živ i nakon više od 170 godina!

U drugoj poznatoj beogradskoj ulici, Bulevaru kneza Aleksandra Karađorđevića (nekadašnji Bulevar mira), u dvorištu nekadašnjeg "Muzeja 4. jul", nalazi se najstariji čempres u Srbiji. Poreklom je iz Arizone, starost mu se ne zna, ali je evidentiran u svim zapisima mnogo decenija unatrag. Na Banovom brdu raste nekoliko stabala omorike, autohtone vrste koju je Jovan Cvijić "otkrio" na drugom kraju Srbije.

Sva ova raritetna stabla u "užem" Beogradu, država je stavila pod svoju zaštitu, kao što je to učinila i sa dragocenim crvenim kestenom koji krasi šumovite predele Košutnjaka.

Ostale opštine gradske zajednice, takođe se diče retkim i starim stablima. Jedan od takvih primera je opština Sopot i selo Nemenikuće u kojem je ogromnu krošnju raširio hrast lužnjak za koji se veoma pouzdano zna da je stariji od 230 godina.

U beogradsko blago ove vrste, spadaju i stabla u Botaničkoj bašti "Jevremovac" (osnovana 1874), u kojoj je i najstarija staklena bašta u Evropi (1892). Između ostalog, znatiželjni tamo mogu da vide oko 250 vrsta drveća i žbunja, karakterističnih za Srbiju i naravno, Beograd.