petak 14. novembar 2008.
RSS
• Feljton •
Početna > Feljton > Saborno upravljanje crkvom

BRANIMIR B. STANOJEVIĆ: SVI SRPSKI ARHIEPISKOPI I PATRIJARSI (11)

Saborno upravljanje crkvom

Filip patrijarh pećki 1591-1592.

Na patrijaršijski po-ložaj posle Jeroteja dolazi Filip, 15. jula 1591. godine. I o patrijarhu Filipu doznaje se tek ponešto iz starih srpskih zapisa i natpisa, koje je u drugoj polovini XX veka proučavao i objavio Stojanović.
Iz tih zapisa se saznaje i da je stanje Pećke patrijaršije u to vreme bilo veoma teško, a patrijarh Filip se pominje i u jednom zapisu na Metafrastu koji je jerođakon Timotej prepisao u manastiru Ozrenu, u Hramu svetoga oca Nikolaja.

Jovan (Kantul) patrijarh pećki 1592-1614.

Nasledivši patrijarha Filipa, godine 1592. na pećki tron dolazi Jovan. Po njegovom prezimenu Kantul pretpostavlja se da je bio vlaškog porekla, ali, kako navodi dr Đoko Sli-jepčević u Istoriji Srpske pravoslavne crkve, patrijarh Jovan je bio sav u idejama srpske srednjovekovne države.

Kako u Istoriji srpskog naroda, u odeljku „Srpska pravoslavna crkva XVI i XVII veka“, navodi istoričar Radovan Samardžić, srpski narod je u vreme dolaska patrijarha Jovana započeo borbu širih razmera protiv turskog gospodstva. Od obnove Pećke patrijaršije (1557) do dolaska patrijarha Jovana (1592), i narod i crkva su u znatnoj meri ojačali, pa su sa mnogo više pouzdanja u sopstvene snage mogli očekivati nova nevoljna vremena.

Za vreme patrijarha Jovana Srpska pravoslavna crkva je doživela i jedan od najtežih udaraca u svojoj istoriji. Po naređenju Sinan-paše, u aprilu 1594. godine na beogradskom Vračaru su spaljene mošti svetoga Save. Ova naredba dovodi se u vezu sa srpskim ustancima protiv Turaka u Banatu i Hercegovini, „podignutim pod svetlim znamenjem svetoga Save“. Posle ovih događaja pritisci na Srpsku crkvu i narod bili su još žešći.

Dr Đoko Slijepčević piše da je patrijarh Jovan napustio politiku oslanjanja na Turke, utemeljenu od patrijarha Makarija, i aktivno je učestvovao u akciji zapadnih država za oslobađanje balkanskih naroda. Budući da je oslobodilačka akcija tada propala, patrijarh Jovan se duboko razočarao i izgubio sve svoje nade koje je vezivao za zapadne države. Inače, Jovan je jedini srpski patrijarh koji nije imao veze sa Rusijom.

Na kraju je pozvan u Carigrad, gde je je 14. oktobra 1613. godine obešen i sahranjen kod Jeni-kapije.

Pajsije I (Janjevac) patrijarh pećki 1614-1647.

Sin je popa Dimitrija, rođen oko 1542. godine u Janjevu. Pretpostavlja se da je prvo obrazovanje stekao u rodnom mestu, a svoje dalje školovanje je nastavio u manastiru Gračanica, gde se i zamonašio. Mnogi zapisi svedoče da je Pajsije bio veliki bibliofil, naročito veliki ljubitelj crkvenih knjiga.

Pajsije je patrijarhovao trideset godina (do 1647). Taj period karakteriše saborno upravljanje Crkvom. Primera radi, episkope je birao na saborima i sa članovima sabora ih posvećivao.

U doba patrijarha Pajsija u Pećkoj patrijaršiji je popravljena Crkva sv. Dimitrija, krovovi su pokriveni olovom i delimično obnovljene freske (1620-1621), kao i živopis u Crkvi svetih apostola (1633-1634). Obnoviteljski napori ovog patrijarha, dakle, nisu obuhvatali samo hramove, već i živopise u njima. Bio je neumoran i u prikupljanju, pronalaženju, prepisivanju i povezivanju knjiga.

Pronalazio je stare vredne knjige i zapise, uzimao ih na prepisivanje i povezivanje, a kasnije vraćao ranijim vlasnicima. Iz manastira Privina glava patrijarh Pajsije uzeo je jednu retku knjigu koju je, pošto ju je sam povezao, 1630. vratio manastiru. Iz Šišatovca uzeo je kondak i knjigu sv. Stefana da je prepiše, u Ravanici je našao Službu sv. apostolu Luki i odneo je radi prepisivanja.

Patrijarh Pajsije I je poznat i kao poslednji crkveni biograf.

Napisao je Život cara Uroša i Službu caru Urošu. Patrijarh Pajsije je kanonizovao cara Uroša, poslednjeg Nemanjića na srpskom prestolu.

Umro je u Peći 2. novembra 1647. godine.

Nastaviće se

Ključne reči: