ponedeljak 9. februar 2009.
RSS
• Feljton •
Početna > Feljton > Vuk Karadžić

SRPSKI VELIKANI (3)

Vuk Karadžić

Vuk Stefanović Karadžić rođen je u Tršiću kod Loznice 1787. godine. U strahu da njihov sin ne doživi sudbinu četvoro pomrle braće i sestara, otac Stefan i majka Jegda daju novorođenčetu ime Vuk, koje bi ga, prema narodnom verovanju, štitilo od veštica. Još u najranijem detinjstvu pokazivao je Vuk želju za sticanjem znanja i opismenjavanjem. Sricao je samouko slova iz starog ruskog bukvara, dok je čuvao ovce po tršićkim obroncima. Uvidevši dečakovu veliku volju da krene putem nauke, otac ga odvodi u privatnu školu u Loznici, zatim odlazi u Karlovce, beogradsku Veliku školu, gde se susreće sa velikanom svog doba, Dositejem Obradovićem. Jedno vreme bio je pisar kod hajduka Đorđa Ćurčije, potom vojvode Jakova Nenadovića, da bi kasnije dospeo i do Praviteljstvujuščeg sovjeta. Bio je blizak i sa čuvenim Hajduk Veljkom Petrovićem. Pokazao je i diplomatsku veštinu, odlazeći na pregovore s turskim poglavarima.
Odlazak u Beč
Zbog silovitog nadiranja Turaka 1813. godine odlazi u Beč, gde objavljuje svoje prvo delo, srpsku gramatiku pod nazivom „Pismenica serbskoga jezika“ godine 1814. godine u Beču. „Malu prostonarodnu slavensko-serbsku“, „Pismenicu i Srpski rječnik“ kojim je „udario temelje narodnom jeziku i njegovom vrednovanju kao književnom srpskom jeziku. „Rječnik obuhvata 26.000 reči iz narodnog govora Vukovog kraja. Štampan je Vukovom ćirilicom koja se i danas upotrebljava. Uneo je šest slova koja su nedostajala srpskim glasovima: đ, ć, j, lj, nj i dž. Uz Rječnik, Vuk izdaje i „Srpsku gramatiku“, sa kojom počinje normiranje srpskog književnog jezika. Neumorni pregalac uprkos fizičkom hendikepu, (otežano se kretao zbog problema sa nogom, nikuda nije išao bez štule), objavljuje prevod „Novog zavjeta“ čime je utemeljio srpski književni izraz na narodnom jeziku.Tragajući za narodnim blagom, Vuk Karadžić je obišao skoro sve krajeve slavonskog juga: Srem, Crnu Goru, Dalmaciju, Hrvatsku, Makedoniju i Bugarsku. Putovao je i u Rusiju, gde je dočekan s velikim počastima, a izabran je i za dopisnika člana Sankpeterburškog društva ljubitelja ruske književnosti. Ukazom cara Nikolaja dodeljuje mu se penzija „za doprinos slovenskoj filologiji“. Vuk je sastavio prvi srpski „Bukvar“, kao i tekstove književne kritike na narodnom jeziku. Ustanička Srbija je u njemu imala i svog prvog istoriografa, a etnografska nauka svog rodonačelnika.
Poznanstvo sa Grimom i Geteom
U Nemačkoj se upoznaje s Grimom i velikim Geteom. U Nemačkoj je Vuk Stefanović Karadžić doživeo veliko priznanje. Postao je doktor jenskog Univerziteta i dopisni član Tirinško-saksonskog društva za izučavanje starina.

OTAC SRPSKE KNJIŽEVNOSTI
Vuk Stefanović Karadžić je veliki preporoditelj srpskog naroda. NJegovo kapitalno delo utemeljeno je u našoj nacionalnoj istoriji i kulturu. Smatra se „ocem naše književnosti“. Dobio je dvadesetak diploma raznih naučnih društava, tri zlatne medalje i četiri ordena. Posedovao je i ličnu biblioteku, jednu od najvećih tog vremena u nas. Učestvovao je i u narodnom ustanku. Delo kojim je iz vršio nacionalni preporod u svom narodu, osetilo se i kod drugih južnoslovenskih naroda.
VUKOVO DELO KAO IZVOR
Izuzetan doprinos dao je Vuk Karadžić proučavanju staroslovenskog jezika, ali i opisu naših manastira, obrazovnoj nastavi, dopisništvu i reportaži. NJegovo delo, iako prevashodno leksikografsko, predstavlja neiscrpan izvor podataka i za brojne naučne radove iz oblasti medicine, zoologije, botanike, prava...

Na poziv kneza Miloša 1828. godine, Vuk dolazi u Srbiju, koju je razočaravši se u tadašnje političke prilike i neslogu brzo napustio. Knez Miloš ubrzo oprašta Vuku i dodeljuje mu penziju. Na poziv crnogorskog vladike NJegoša boravi u Crnoj Gori, gde sakuplja građu, pre svega jezičku. (U Crnoj Gori je zapisao slovo „h“ i uneo ga u jezik). U Cetinju je štampao i svoje „Poslovice“. Vuk Karadžić je sabrao i objavio preko 6.000 poslovica i ocenio ih kao „narodnu filozofiju“ i kao umni primer vekovnog iskustva. Napisao je delo „Život i običaji naroda srpskog“, novo izdanje „Rječnika“, Zbirku pripovedaka, zagonetki i priča, s predgovorom Jakoba Grima.
Umro je 1864. godine. Sahranjen je u Beču, uz Kopitara i Branka Radičevića. Posle trideset tri godine njegovi posmrtni ostaci preneti su u Beograd i uz najviše počasti, sahranjen u porti Saborne crkve, naporedo sa Dositejevim.
Nastaviće se
Knjigu Mile Milosavljević „Srpski velikani“ je objavila izdavačka kuća JRJ iz Zemuna, Dobanovačka 2,  tel. 011/2190-286, 3163-804

Komentari

Zeznuo je Srpski jezik kopirajuci Nemacku gramatiku,udaljio ga od Ruskog,Bugarskog i juznosrpskog(danas Makedonskog) i priblizio Cesko-Slovackom izgovoru.Pogledajte malo Zonu Zanfirovu i Selo gori a baba se ceslja da vidite sta je originalni Srpski jezik koje je ovaj samozvani reformator zeznuo.Prelazak "l" u "o "je nacisto upropastio srpski jezik...