nedelja 8. februar 2009.
RSS
• Feljton •
Početna > Feljton > Arsenije Čarnojević

SRPSKI VELIKANI (2)

Arsenije Čarnojević

Rođen je 1633. godine na Cetinju. Monaškom životu pristupio je veoma rano, da bi već sa dvadeset dve godine postao iguman pećkog manastira, a u svojoj trideset šestoj godini biva postavljen na mesto patrijarhovog pomoćnika ,“koađutora“. Nakon toga, 1669. godine postaje hvostanski mitropolit. Kao novoposvećeni mitropolit boravio je u manastiru Dečani, da bi na Spasovdan iste godine bio hirotonisan u episkopa. Za pećkog patrijarha Arsenije je izabran krajem 1672. godine. Bio je veoma aktivan u obilascima pećke patrijaršije, a posetio je i Jerusalim, gde je boravio kao gost patrijarha jerusalimskog Dositeja Notara (1669-1707). U Srbiju se patrijarh vratio 1863. godine. Zatekao ga je Austrijsko-turski rat, kao i situacija koju je kao patrijarh i duhovni vođa svoga naroda morao da razreši.
Upravo u to vreme vojskovođa Eneja Silvije Pikolomini došao je do Prištine sa ciljem da pridruži Srbe svojoj vojsci u borbi protiv Turaka. Patrijarh se sastaje i dogovara o savezu s Pikolominijem u Prizrenu, čime je označen početak pružanja otpora turskim osvajačima posle bezmalo tri veka ropstva. Posle poraza od strane Turaka, a strahujući od odmazde Osmanlija i u želji da zaštiti preostali deo svog naroda, poveo ga je patrijarh Arsenije januara meseca 1690. godine prema Beogradu. Odmah po dolasku u Beograd saziva sabor, na kome je u prisustvu sveštenstva ali i svih narodnih vođa dogovoreno da se caru Lepopoldu uputi zahtev o“priznanju crkvene autonomije i patrijarhove jurisdikcije. „Pošto je kao odgovor od cara Leopolda stigla povelja koja izražava saglasnost o autonomiji srpske crkve, veliki broj Srba prešao je preko Save i Dunava, napustivši Beograd neposredno pred njegovo osvajanje od strane Turaka, 1690. godine.
Kolona bez kraja
Bio je to tužan zbeg Srba, kolona bez kraja koju je na putu ka slobodi i preživljavanju predvodio njihov patrijarh Arsenije III. Osim novoizbeglih svojih sunarodnika i sapatnika, Arsenije III je budnim okom patrijarha motrio i bdio nad Srbima u Lici, Sremu, Slavoniji, Dalmaciji, gde su oni bili na meti katoličkog unijaćenja. Činilo se to u ime Katoličke crkve vrlo surovo, „milom ili silom“, pa je Arsenije III stupio u otvorenu borbu protiv prisilnog unijaćenja svoga naroda. Bila je to iscrpna i dugotrajna borba koja je trajala celih šesnaest godina.
Hrabrost i neustrašivost patrijarha Arsenija gotovo da nije imala granica. Pošto je velikim naporima preuredio Srpsku pravoslavnu crkvu, na Vidovdan 1694. godine upućuje predstavku caru Leopoldu I u kojoj traži da ovaj potvrdi sedam eparhijskih arhijereja.
Svi ovi napori velikog duhovnika utvrdili su umnogome temelje Srpske pravoslavne crkve, koja se, zahvaljujući njemu, početkom osamnaestog veka razvila u Karlovačku mitropoliju.
U već poodmakloj starosti, poželevši da se vrati u Peć, obratio se patrijarh Arsenije III svom prijatelju iz mladosti, Dositeju Notaru u Jerusalimu, kako bi ga ovaj posavetovao kako da za svog života uredi odnose u okviru Srpske pravoslavne crkve kako u matici, tako i izvan njenih granica, u Habzburškoj monarhiji. Jerusalimski patrijarh je savetovao Arsenija III da svi arhijereji i svi pravoslavni budu podređeni presvetoj stolici u Peći i patrijarhu Kaliniku koji je bio od Porte postavljen na mesto pećkog prvosveštenika.
Proslavljeni srpski patrijarh Arsenije III umro je u Beču, 27. oktobra 1706. godine, sahranjen je u manastiru Krušedol u grobnici svetog Maksima, srpskog despota.
Možda će ipak na najbolji način lik i delo velikog srpskog patrijarha dočarati reči njegovog prijatelja patrijarha jerusalimskog Dositeja Notara, koji je on napisao u pismu Arseniju III, gde ga naziva „trinaestim apostolom koga uzdiže sva istočna, takoreći sva Saborna crkva“.
Nastaviće se
Knjigu Mile Milosavljević „Srpski velikani“ je objavila izdavačka kuća JRJ iz Zemuna, Dobanovačka 2,  tel. 011/2190-286, 3163-804